De omslag: hoe maken we onze landbouw en voeding meer duurzaam?

De omslag: hoe maken we onze landbouw en voeding meer duurzaam?

22/04/2015

Vorige week konden we in De Standaard negen keer een voorzet lezen om een shift te maken op cruciale domeinen in onze samenleving. Negen mensen gingen op zoek naar ideeën om los te komen van denkpatronen van de voorbije eeuw. Onze collega Gert Engelen voegt daar nog eentje aan toe: hoe maken we de shift naar een meer duurzaam landbouw- en voedingssysteem?

Supermarkten willen hun producten aan een zo goedkoop mogelijke prijs verkopen omdat jij als consument anders bij de concurrent je boodschappen gaat doen. Door hun onderlinge concurrentie staat heel de voedselketen onder zware druk en is er te weinig ruimte voor handelspraktijken met een correcte vergoeding voor de boeren en meer globale aandacht voor mens en milieu.

Wat kan er gebeuren om uit deze impasse te raken:

1. Meer samenwerken in plaats van hyperconcurreren
Het huidige hypercompetitieve model heeft afdoende haar eindigheid aangetoond. Zoek naar partners in de keten met wie je kan samenwerken op basis van vertrouwen. Verdeel de lusten en lasten, geef elkaar lange termijn perspectieven, ga voor transparantie,… Bouw zo samen aan eigentijdse producten en diensten en ga samen op zoek naar nieuwe markten.

2. Zet een duurzaamheidsscore op de producten.
Als je een wasmachine koopt, zie je meteen het energielabel met daarop een duidelijke score van D tot A+++. Als consument heb je zo de mogelijkheid om een energiebewuste keuze maken. Waarom dit systeem niet veralgemenen? Een duurzaamheidsscore moet natuurlijk over meer gaan dan enkel energie. Het moet ook iets zeggen over de omstandigheden waarin het product gemaakt werd. En ja, het is best ingewikkeld om die prestaties te meten en daar een score op te zetten. Maar we kunnen heel eenvoudig beginnen met een kleurcode, zoals op de viswijzer. Als consumenten meer duurzame producten gaan kopen, zal die markt vanzelf aantrekken.

3. Maak duurzame producten goedkoper
Wanneer een voedingsbedrijf of een boer inspanningen levert om te zoeken naar duurzame innovaties, vraagt dit meestal extra tijd en gaan daar kosten mee gepaard. Zijn producten worden duurder en zo prijst hij zichzelf uit de markt. Zoek dus naar mechanismen om duurzame producten te bevoordelen of onduurzame producten te benadelen.

4. Verplicht boeren niet om met verlies te verkopen
Boeren worden dagdagelijks verplicht om met verlies te verkopen, zowel op de veiling als aan de supermarkt als aan handelaars.. In de varkenssector bijvoorbeeld wordt als sinds 2007 met verlies gewerkt. In andere landbouwsectoren fluctueren de prijzen, maar zijn ze structureel te laag. En met subsidies om de lage inkomens te compenseren is geen structurele oplossing voor de toekomst. Als boeren een correcte vergoeding zouden krijgen voor hun producten en ze daarmee in staat zijn een behoorlijk inkomen te verwerven, dan komt er terug ruimte om meer werk te maken van duurzaamheid. En zullen hopelijk ook jonge mensen terug geïnteresseerd zijn om boer te worden.

5. Haal manifest onduurzame producten uit de rekken
Sommige supermarkten beslisten nu al om bijvoorbeeld de ‘rood’ gelabelde vis niet langer te verkopen. Maar die ‘rode’ vis is een uitzondering. Waar zijn gelijksoortige criteria voor andere productsoorten? Dus stap nul is om daarover aan tafel te zitten.

6. Ga zelf op zoek naar duurzame producten
Ga in het supermarktlabyrint op zoek naar producten van boeren in de buurt, koop groenten en fruit van het seizoen, producten zonder verpakking, bio of fair trade, en minder vlees. De supermarkt kan een handje helpen door meer duurzame producten meer in de kijker te zetten.

7. Maak het plezant
Geniet van lekker en kwaliteitsvol eten, maak het samen klaar, organiseer een vrijdag veggieavond met je buren, en geef waardering aan de mensen die het eten op je bord produceren.

In Vlaanderen ligt al een richtinggevend kader op tafel met duidelijke oriëntaties voor duurzaamheid in de landbouw- en voedingssector. Dus we hebben een goede vertrekbasis.

Gert Engelen Co-auteur van het boek #SavetheFoodture