"Droogte komt bovenop fors gestegen voedselprijzen"

"Droogte komt bovenop fors gestegen voedselprijzen"

05/08/2011

De hoorn van Afrika gaat gebukt onder de ergste hongercrisis sinds 60 jaar, al 11 miljoen mensen worden getroffen. De situatie in Ethiopië, Kenia en Somalië is acuut. De Oegandese overheid verkocht al voedsel aan Somalië en Ethiopië om ter hulp te komen, maar Oeganda kreunt zelf iedere dag meer onder de droogte. In Karamoja, een regio in het noordoosten, verkeren al meer dan 1.200.000 mensen in hongersnood, en de crisis rukt verder op.

Mislukte oogsten

Droogte en ziektes verwoesten er het werk van boeren, waardoor de voorraadschuren leeg blijven. “De late en onvoorspelbare regenval komt bovenop al fors gestegen voedselprijzen”, zegt Rose Adokorach die voor Vredeseilanden het programma coördineert in Oeganda. “De prijzen zijn bijna verdubbeld sinds begin dit jaar. Duurdere brandstof, ziektes, inflatie, hogere vraag in de regio,... Het zijn maar enkele oorzaken, maar ze treffen de mensen bijzonder hard. Iedere week zijn er demonstraties in Kampala.”

De boeren in het Busia District, in het uiterste zuidoosten van het land, hadden meer hectare maniok aangeplant - hét basisvoedsel in de streek. “Maar een groot deel daarvan is kapot gegaan door de droogte. De regens komen later en duren minder lang dan gewoonlijk. De komende oogst zal waarschijnlijk ook tegenvallen, wat de inkomens nog verder onder druk zal zetten.”

Brown streak

Daarbovenop komt de brown streak ziekte die een ware ravage aanricht op de maniokvelden. “Nationaal is beslist dat alle aangetaste oogsten moesten vernietigd worden. Een drama voor de voedselzekerheid. Er is een noodoproep gelanceerd om nieuwe resistente variëteiten te verdelen. Maar voor de boeren en voor Vredeseilanden is het van nul herbeginnen. Ik moet je niet vertellen dat de frustratie groot is.”

De gevolgen laten zich raden, vertelt Oduma Pilip Dennis van de District Farmers Association. “De meeste families in de regio zijn teruggevallen op één maaltijd per dag. Men schat dat 80% van de mensen in Busia nu onvoldoende eet. Dit treft heel veel kinderen in hun ontwikkeling. En waar moeten de volwassenen de energie vandaan halen om op het veld te werken?

Het enige wat overblijft naast maniok is maïs, maar ook die oogsten vielen tegen. “Wie vroeg plantte, houdt nog iets over. Maar meer dan de helft van boeren heeft later op het jaar geplant, waarna de droogte toesloeg. Driekwart van de boeren verkocht bovendien hun schamele oogst volledig omdat ze het schoolgeld voor hun kinderen moesten betalen. Maar daardoor blijft er niks over voor eigen consumptie. Het zal veel inspanningen vragen om uit deze crisis te geraken.”

Regen alleen zal deze crisis niet oplossen. Op korte termijn is dringend meer noodhulp nodig om miljoenen mensen van de hongerdood te redden. Maar het is ook hoog tijd - niet vijf voor twaalf, maar vijf na twaalf - dat overheden zowel in Afrika als hier bij ons structurele maatregelen nemen om iets te doen aan de grote klimaatsveranderingen, de ontwrichtende effecten van biobrandstoffen, de groeiende speculatie op voedselgewassen, de stijgende vleesconsumptie, de afhankelijkheid van hoge olieprijzen en van geïmporteerd voedsel... Want ook dát zijn belangrijke oorzaken van de huidige voedselcrisis die dringend een doortastende aanpak vragen. Méér duurzame investeringen in de landbouwsector zijn letterlijk broodnodig.

In een interessant opiniestuk argumenteert Prof. Paul Rogers (University of Bradford) dat de huidige catastrofe een gevolg is van het samenvallen van ongelijkheid, voedselonzekerheid en klimaatsverandering. Meer van dergelijke crisissen staan ons nog te wachten.