Terwijl consumenten meer betalen voor koffie dan ooit tevoren, blijven miljoenen koffieboeren wereldwijd in armoede leven. Dat blijkt uit de Koffiebarometer 2026. Hoe is dat mogelijk? Liesbeth Van Meulder is koffie-expert bij Rikolto en brengt opheldering in 9 vragen.
De belangrijkste conclusie is dat de koffiesector er niet in geslaagd is om boeren uit de armoede te halen. Ondanks twintig jaar duurzaamheidsinspanningen blijft het systeem fundamenteel oneerlijk. Boeren krijgen nog altijd een te klein deel van de waarde die ze creëren.
Dat is problematisch, want net zij moeten kunnen investeren nu de vraag toeneemt en klimaatverandering de productie onder druk zet. De toekomst van een sector waar 250 miljard dollar in rond gaat, steunt op hun werk.
Niet noodzakelijk. De hogere prijzen zijn deels het gevolg van de handelsverstoringen door het beleid van Trump en het sluiten van de straat van Hormuz. Maar ook los daarvan betekent duurdere koffie niet automatisch eerlijke koffie. Van wat consumenten betalen, gaat gemiddeld slechts ongeveer 10 procent naar de boer. Na aftrek van kosten en arbeid blijft vaak minder dan 5 procent over als inkomen. Dat is onvoldoende om waardig van te leven.
Boeren staan aan het begin van de keten, hebben weinig onderhandelingsmacht en dragen veel risico's. De grootste waarde wordt verderop gecreëerd, bij bedrijven die koffie verwerken, vermarkten en verkopen.
Bovendien werken veel boeren op kleine percelen en wordt een groot deel van het werk verricht door familieleden zonder loon. Die verborgen kosten worden vaak niet meegerekend.
Labels hebben zeker verbeteringen gebracht voor veel boeren door een ondergrens te zetten. En Fairtrade bewijst dat handel op een andere manier mogelijk is. Toch lossen labels de structurele problemen niet op, omdat slechts een deel van de oogsten vandaag onder die voorwaarden verkocht wordt.
Ze hebben het bewustzijn vergroot en waardevolle oplossingen opgeleverd rond productiviteit, kwaliteit en traceerbaarheid. Dat zijn belangrijke stappen en levert ook meerwaarde op voor de industrie.
Maar ook deze initiatieven veranderen het onderliggende economische model onvoldoende. Zonder eerlijke prijzen en betere contractvoorwaarden blijft de impact voor boeren beperkt.
De kern van de oplossing is een eerlijkere verdeling van de waarde in de keten. Bedrijven moeten daarvoor hun aankooppraktijken aanpassen. Dat betekent langetermijncontracten afsluiten die risico’s delen, prijzen betalen die een leefbaar inkomen mogelijk maken en meer transparantie.
Investeren in boerenorganisaties is daarbij cruciaal. Ze geven boeren onderhandelingsmacht en toegang tot financiering. Daarnaast moeten boeren ook vergoed worden voor de positieve impact die ze creëren op vlak van biodiversiteit en klimaat.
Ja. We zetten vandaag al belangrijke stappen in die richting met boeren en grote spelers uit de koffiesector. Op korte termijn vraagt het investeringen, maar op lange termijn zorgt het voor meer zekerheid, minder risico en een toekomstbestendige sector.
De sector genereert vandaag miljarden aan winst. Het probleem is niet dat er te weinig geld is, maar dat het oneerlijk verdeeld wordt.
Europa speelt een belangrijke rol met de nieuwe regelgeving rond ontbossing, mensenrechten en transparantie. Die dwingt bedrijven om meer verantwoordelijkheid op te nemen voor leefbare inkomens en eerlijke contracten. Zo worden duurzame praktijken toch al meer de norm en blijven ze niet afhankelijk van vrijwillige engagementen. Wel is het belangrijk dat de extra kosten van die regels niet worden doorgeschoven naar boeren.
Er is vandaag meer aandacht voor eerlijke prijzen en nieuwe regelgeving creëert momentum voor verandering. De sector weet ondertussen wat werkt. De vraag is niet langer wat er moet gebeuren, maar of men bereid is om het ook echt te doen.
Op dat elan bouwen we nu verder met onze teams wereldwijd. In veel landen zoals Denemarken, Zwitersland en Duitsland zijn er sterke allianties van bedrijven, wetenschappers en ngo’s die een versnelling hoger schakelen. Ook in België bouwen we aan zo’n initiatief. Onze koffiesector mag geen achterblijver worden.
De Koffiebarometer werpt een licht op de huidige stand van zaken rondom duurzaamheid binnen de wereldwijde koffiesector. Het rapport van 2026 evalueert de duurzaamheidsinspanningen van de voorbije twintig jaar van de sector. Welke vooruitgang werd geboekt, waar zitten structurele uitdagingen, en wat betekent de verschuiving van vrijwillige toezeggingen naar verplichte regelgeving? Je vindt er een scorecard voor de grote bedrijven in de sector.
%20VOORKEUR%20-%20kleiner.jpg)