Supermarkten schieten tekort in hun aanpak voor eerlijke betaling van boeren en arbeiders in hun ketens. Dit blijkt uit Superlijst Sociaal, het rapport over het mensenrechtenbeleid van Belgische en Nederlandse supermarkten. Supermarkten zijn goed op de hoogte van de grote risico’s op misstanden zoals kinderarbeid en extreme armoede in hun toeleveringsketen. In de ketens van bananen en cacao maken ze wel werk van eerlijk inkomen, maar een integrale aanpak voor alle risicoproducten ontbreekt. Alle supermarkten, van hekkensluiter Carrefour tot aan koploper Lidl, moeten aan de slag.
Boeren en landbouwarbeiders worden wereldwijd vaak onderbetaald en krijgen mede daardoor te maken met armoede, kinderarbeid en dwangarbeid. Superlijst Sociaal is een initiatief van denktank Questionmark in samenwerking met Rikolto en steun van Fairtrade Belgium en Oxfam België. Het onderzoek vergelijkt wat de vijf grootste Belgische en zes grootste Nederlandse supermarkten doen tegen misstanden in hun toeleveringsketens.
Lidl doet het met voorsprong beter dan de andere Belgische supermarkten. Het brengt namelijk gedetailleerd zijn ketens met hoge risico’s in kaart, zoals cashewnoten uit Ivoorkust en sinaasappels uit Brazilië, en adresseert die risico’s met actieplannen. Colruyt heeft een inhaalslag gemaakt in de ranglijst, mede dankzij projecten in zijn toeleveringsketens om de leefomstandigheden van boeren te verbeteren.
Toch moeten alle supermarkten veel meer hun verantwoordelijkheid nemen voor de mensenrechten van hun boeren en arbeiders. Charlotte Linnebank, directeur Questionmark: “Supermarkten hebben mede de verantwoordelijkheid om mensenrechten te waarborgen, waaronder een eerlijke betaling aan boeren en arbeiders, voor álle producten die in hun schappen liggen. Zolang dat niet gebeurt, houden ze oneerlijke handel in stand. Niet willens maar wel wetens. ”
Supermarkten hebben ook nog steeds te weinig oog voor vrouwenrechten in hun ketens. Geen enkele supermarkt pakt actief de loonkloof aan in zijn toeleveringsketens, terwijl ze allemaal erkennen dat vrouwen gemiddeld aanzienlijk minder verdienen dan mannen. Alleen Lidl heeft actieplannen om geweld tegen vrouwen te voorkomen en de loonkloof te dichten.
Lees verder onder de afbeeldingen.
Het is cruciaal dat de supermarkten de geleerde lessen ook toepassen op alle andere risicoketens, zoals koffie.
Zowel Belgische als Nederlandse supermarkten zijn betrokken bij multistakeholder initiatieven om een leefbaar loon voor bananenarbeiders en een leefbaar inkomen voor cacaoboeren te garanderen. De meeste Nederlandse supermarkten zeggen toe om voor hun huismerk cacaoproducten een leefbaar inkomen voor cacaoboeren mogelijk te maken. In België heeft alleen Lidl zich hiertoe gecommitteerd voor alle huismerk chocoladerepen en ook Colruyt verkoopt hun Boni chocoladerepen met dit engagement. Transparantie is ook groter onder de Nederlandse supermarkten. Bijna alle Nederlandse supermarkten hebben recent in kaart gebracht welke ketens hoge risico’s hebben op mensenrechtenschendingen. In België hebben slechts twee van de vijf supermarkten, Colruyt en Lidl, dit gedaan.
Supermarkten weten wel steeds beter in welke van hun toeleveringsketens hoge risico’s bestaan. Sinds deze editie rapporteert Colruyt over risico’s op schendingen van mensenrechten in ketens, zoals rijst uit Pakistan. De Belgische supermarkten hebben gezamenlijk toegezegd om een leefbaar inkomen te realiseren voor cacaoboeren en arbeiders op bananenplantages. Die gezamenlijke aanpak lijkt voorzichtig effect te hebben op cacaoproducten. Lidl en Colruyt verkopen nu een aantal chocoladerepen die boeren verzekeren van een leefbaar inkomen. Lidl heeft in februari toegezegd dit jaar alleen nog chocoladerepen in de schappen te hebben liggen waar de boer eerlijk voor betaald wordt. “Deze stappen geven hoop,” zegt Jelle Goossens van Rikolto. “Het is cruciaal dat de supermarkten de geleerde lessen ook toepassen op alle andere risicoketens, zoals koffie.”
Superlijst Sociaal is een initiatief van Stichting Questionmark in samenwerking met Rikolto, Oxfam Novib en Solidaridad, en met steun van Fairtrade Belgium en Oxfam België.
Rikolto is partner van Superlijst Sociaal met steun van de Belgische ontwikkelingssamenwerking, het Vlaamse Departement Omgeving en De Standaard.
.png)
