Wereldwijd leveren vrouwen een groot deel van het landbouwwerk. Maar de verhouding tussen hun inspanningen en de erkenning daarvan is ver van gelijk. In Oeganda bouwt Piloya Innocent aan een realiteit waar veel vrouwen amper van durven te dromen.
Ze heeft namelijk haar eigen koffiebedrijf en bezit een eigen stuk land. In Oeganda is dat een grote stap naar gelijkheid voor vrouwen.
Land in Oeganda is traditioneel enkel in bezit van mannen en wordt ook enkel geërfd door zonen. Hoewel vrouwen het land van hun vader of echtgenoot wel mogen gebruiken, beperkt hen dat in hun mogelijkheden. Want wie het land niet bezit, mag er geen permanente veranderingen. Denk maar aan een huis bouwen, een boom planten, ... "'Koffieplanten blijven 40-50 jaar staan, die mag ik dus niet planten op het land van mijn vader", vertelt Piloya.
Voor haar koffiebedrijf had Piloya net die langetermijnzekerheid nodig. "Mijn vader heeft geen zoon, hij heeft vier dochters. En toch mogen we zijn land niet erven. Daarom heb ik in 2019 zelf vier hectaren land gekocht. Anders was het niet mogelijk voor mij om koffiebomen te planten."
Op haar eigen grond plantte ze koffiebomen en versterkte zo de autonomie van haar landbouwbedrijf. De aankoop was niet enkel een zakelijke beslissing. Het is een daad van onafhankelijkheid en verzet tegen de ‘traditionele normen’. In een context waar vrouwelijk landbezit veel weerstand oproept, daagt Piloya die uit.
Jij kan ook deel uitmaken van Piloya’s verhaal. Op zondag 31 mei loopt Piloya de 20km door Brussel voor Rikolto om haar verhaal met de wereld te delen, en zo andere vrouwen te inspireren.
Sommige gemeenschappen kiezen ervoor om vrouwen te ondersteunen in het bezitten van land. De regels en afspraken worden dan apart afgesproken binnen die gemeenschappen. Maar in de praktijk lopen zaken zelden zo soepel als gepland.
Vrouwen die land bezitten, krijgen dan te maken met buren die klachten indienen. Sommigen van hen doen dat meer in stilte, bijvoorbeeld door de grenzen van het perceel te testen door stiekem land in te nemen.
'Op mijn land proberen de buren ook steeds de grenzen te verleggen. Maar omdat mijn vader degene is die nu vaak te zien is op het land, denken ze dat het land van hem is. Momenteel heb ik daar minder last van.' - Piloya Innocent
Lokale autoriteiten zijn vaak ondersteunend. Geschillen worden meestal eerst binnen de gemeenschap opgelost. Rechtszaken zijn duur en worden vermeden door beide partijen, waardoor de oplossing van zulke geschillen vaak lang op zich laat wachten.
De wegen van Piloya en Rikolto kruisten elkaar in het Generation Food-traject. Met Generation Food wil Rikolto jonge ondernemers in de landbouw- en voedingssector een duw geven om hun plannen om te zetten in een rendabel bedrijf.
Piloya doorliep succesvol het traject van anderhalf jaar en bleef als een van de laatste over die een intensieve training kreeg van ervaren ondernemers en investeerders. Met het startkapitaal dat ze won, kon ze de eerste groei van haar koffiebedrijf realiseren. Naast haar eigen boerderij richtte ze ook mee Ribbo Coffee op, een bedrijf dat koffie brandt en verkoopt voor de lokale markt.
Het maakt van haar vandaag een ambassadrice en een inspiratiebron voor jongeren die een gelijkaardige droom nastreven. "Mijn eigen boerderij is een leercentrum waar ik andere boeren toon hoe je koffieteelt combineert met andere teelten tot een gezond landbouwsysteem. Zo wordt er meer kwaliteitskoffie op een duurzame manier geproduceerd die Ribbo Coffee op haar beurt op de lokale markt kan brengen."
Piloya's strijd speelt zich niet alleen af op het land. Aan de KU Leuven werkte ze al een bachelor in Agri-business Management af. Nu studeert ze verder voor een master in Anthropology and Development. In haar thesis onderzoekt ze landeigenaarschap bij vrouwen en agrobosbouw.
Die academische ambitie is een verdieping. "Door structurele barrières te documenteren en te analyseren, wil ik bijdragen aan verandering die verder reikt dan mijn eigen bedrijf."
Het verhaal van Piloya is geen uitzonderingsverhaal, maar een illustratie van een breder patroon. In regio's waar vrouwen het grootste deel van het landbouwwerk verrichten, blijft landbezit een cruciale eerste stap naar economische zelfstandigheid. Agrobosbouw, koffieteelt en andere duurzame voedselsystemen vragen om langetermijndenken en zekerheid.
Zolang die zekerheid ontbreekt, blijven miljoenen vrouwen werken op grond die nooit van hen zal zijn.
Dit artikel werd geschreven door Xiaoyan Chen, stagiaire communicatie. Ook interesse in een stage bij Rikolto? Bekijk ons aanbod...
