Wereldwijd leveren vrouwen een groot deel van het landbouwwerk. Maar de verhouding tussen hun inspanningen en de erkenning daarvan is ver van gelijk.
In Uganda bouwt Piloya Innocent aan een realiteit waar veel vrouwen niet eens van durven te dromen. Ze heeft namelijk haar eigen koffiebedrijf en bezit land. Voor de Westerse wereld klinkt dat misschien niet zo ontoegankelijk, maar in Uganda is dit een grote stap naar gelijkheid.
Land in Uganda is traditioneel in bezit van enkel de mannen en wordt ook enkel geërfd door zonen. ‘Dochter zijn van’ is geen voorwaarde om land te claimen. Hoewel vrouwen het land van hun vader of echtgenoot mogen gebruiken, is bezitten toch een heel ander verhaal.
Wie geen land bezit, mag geen permanente veranderingen veroorzaken op het land dat ze gebruiken. Denk maar aan een huis bouwen, een boom planten, ... Die zaken vervormen het land op lange termijn. Dat is verboden indien je niet de bezitter bent van het land.
'Koffieplanten blijven 40-50 jaar staan, dat mag ik dus niet planten op het land van mijn vader.'
Jij kan ook deel uitmaken van Piloya’s verhaal. Op zondag 31 mei loopt Piloya de 20km door Brussel om haar verhaal met de wereld te delen, en zo de vrouwen in gelijke situaties te inspireren.
'Mijn vader heeft geen zoon, hij heeft vier dochters en toch mogen we zijn land niet erven. Ik heb in 2019 zelf vier hectaren land gekocht, anders was het niet mogelijk voor mij om koffiebomen te planten.' - Piloya Innocent
Die regel maakt het moeilijk voor vrouwen die zelf iets willen starten. Voor Piloya klinkt dit maar al te bekend. Voor haar koffiebedrijf heeft ze namelijk koffiebomen nodig, en dat is iets dat ze niet mag planten op het land van haar vader.
Op haar eigen grond plantte ze koffiebomen en versterkte zo de autonomie van haar landbouwbedrijf. De aankoop was niet enkel een zakelijke beslissing. Het is een daad van onafhankelijkheid en verzet tegen de ‘traditionele normen’. In een context waar vrouwelijk landbezit veel weerstand oproept, gaat Piloya die normen angstloos tegemoet.
Terug over dat landbezit, traditioneel mogen vrouwen niet in bezit zijn van land in Uganda, al wordt dat in sommige dorpen anders aangepakt. Sommige gemeenschappen kiezen ervoor om vrouwen te ondersteunen in het bezitten van land. De regels en afspraken zijn dan apart afgesproken binnen die gemeenschappen. Maar zaken verlopen zelden zo soepel als gepland.
Zoals de natuurlijke werking van weerstand toont, zijn er steeds twee kanten. Vrouwen die wel land bezitten, krijgen vaak te maken met buren die klachten indienen. Sommigen van hen doen dat in meer stilte door bijvoorbeeld, de grenzen te testen van de vrouwelijke landbezitter.
Lokale autoriteiten zijn vaak ondersteunend, en geschillen worden meestal eerst binnen de gemeenschap opgelost. Rechtszaken zijn duur en worden vermeden door beide partijen, waardoor de oplossing van zulke geschillen vaak lang op zich laat wachten.
'Op mijn land proberen de buren ook steeds de grenzen te verleggen. Maar omdat mijn vader degene is die nu vaak te zien is op het land, denken ze dat het land van hem is. Momenteel heb ik daar minder last van.' - Piloya Innocent
Naast haar eigen koffiebedrijf werkt Piloya binnen GenerationFood met meer dan tweeduizend boeren. Elk van die boeren bevindt zich in verschillende stadia van productie, wat het soms moeilijk maakt om een gelijke basis in de productie te vinden.
De organisatie ondersteunt de boeren daarom met kwaliteitsbewaking en coördinatie.
Het model is het bewijs van wat mogelijk is wanneer boeren toegang krijgen tot structuur, kennis en zekerheid over hun grond. De gemeenschap wordt meer dan een netwerk door elk van deze boeren de nodige ondersteuning aan te bieden, in een context waar dit soms noodzakelijk is in ruil voor een beetje stabiliteit.
Piloya's strijd speelt zich niet alleen af op het land. Met een bachelor in Agri-business Management onder de arm, is Piloya een thesis aan het schrijven over het loon van boerinnen in Uganda.
Ze denkt nu al aan de volgende stap, een doctoraatstraject. Haar onderzoeksinteresse richt zich op vrouwelijke boeren en landbezit.
Die academische ambitie is een verdieping. Door structurele barrières te documenteren en te analyseren, wil ze bijdragen aan verandering die verder reikt dan haar eigen akkers.
Het verhaal van Piloya is geen uitzonderingsverhaal, maar een illustratie van een breder patroon. In regio's waar vrouwen het grootste deel van het landbouwwerk verrichten, blijft landbezit een cruciale eerste stap naar economische zelfstandigheid. Agroforestry, koffieteelt en andere duurzame systemen vragen om langetermijndenken. Omgekeerd vraagt langetermijndenken om zekerheid.
Zolang die zekerheid ontbreekt, blijven miljoenen vrouwen werken op grond die nooit van hen zal zijn.
